Chiến lược là sự sắp xếp các hành động nhằm đạt một mục tiêu nhất định.

Mục tiêu này góp phần vào việc hoàn thành mục đích cuối cùng. Mục tiêu là thành phần chủ yếu của chiến lược. Hành động trong chiến lược phải được xây dựng trên cơ sở đã suy nghĩ theo kiểu chiến lược, được cân nhắc một cách chính chắn, chớ không phải là cách đối phó với vấn đề đang đặt ra hoặc suy nghĩ theo kiểu trực giác.

1.    LẬP KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC LÀ GÌ?

Lập kế hoạch chiến lược là một quá trình làm việc tập thể có sự đồng thuận nhằm xây dựng chiến lược cho một tổ chức hay một chương trình/dự án .

Chiến lược là kế hoạch và cách tiếp cận mang tính chất tổng thể, toàn diện. Vậy lập kế hoạch chiến lược là một quá trình lập kế hoạch tổng thể để tạo điều kiện thuận tiện, dễ dàng cho việc quản lý. Lập kế hoạch chiến lược giúp chúng ta thoát ra khỏi công việc hàng ngày của tổ chức hay dự án để cho chúng ta thấy một bức tranh rộng lớn hơn. Sản phẩm cuối cùng của quá trình lập kế hoạch là một chiến lược

Lập kế hoạch chiến lược cho một tổ chức yêu cầu trả lời các câu hỏi sau:

·         Chúng ta là ai?

·         Chúng ta đang có những năng lực nào?

·         Chúng ta đang ở đâu? (vấn đề chúng ta cần giải quyết là gì?)

·         Chúng ta muốn đi tới đâu? (mục tiêu)

·         Chúng ta sẽ đi tới đó bằng cách nào? (chiến lược).

Lập kế hoạch chiến lược là một công việc quản lý tổ chức và cần được làm một cách cẩn thận, tỉ mỉ. Nó xác định cách mà chúng ta tiếp cận và đạt tới mục tiêu chớ không phải để chỉ làm ra một tài liệu. Nó giúp chúng ta có biện pháp hiệu quả nhất và phân bố các nguồn lực sẳn có một cách hợp lý nhất.

2.    MỐI LIÊN QUAN GIỮA KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC VÀ KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG

Lập kế hoạch chiến lược và lập kế hoạch hành động đều thuộc về quá trình lập kế hoạch cho một tổ chức hay cho một dự án. Tuy nhiên, kế hoạch chiến lược khác với kế hoạch hành động. Kế hoạch chiến lược cho chúng ta một cái nhìn tổng thể về cách tiến hành để đạt mục tiêu còn kế hoạch hành động chỉ cho chúng ta cách thực hiện các công việc cụ thể hàng ngày.

Chúng ta chỉ có thể lập kế hoạch hành động sau khi đã có kế hoạch chiến lược. Vì vậy có thể xem lập kế hoạch chiến lược là hoạt động quản lý tổ chức xã hội dân sự quan trọng hàng đầu.

3.    VẤN ĐỀ THỜI GIAN TRONG LẬP KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC

Chúng ta lập kế hoạch chiến lược cho một tổ chức khi (1) tổ chức đó chưa hình thành khung chiến lược, hoặc (2) đã có kế hoạch chiến lược nhưng cần được điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mới.

Thường thì chỉ nên xây dựng lại kế hoạch chiến lược sau khoảng 3 – 4 năm trừ phi có tình trạng môi trường của tổ chức và môi trường chung quanh thay đổi quá nhanh. Còn thì hàng năm chúng ta chỉ cần xem xét lại kế hoạch chiến lược để điều chỉnh là đủ.

Lập kế hoạch chiến lược có thể được thực hiện khi bạn đang mới thành lập một tổ chức. Lập kế hoạch chiến lược cũng có thể được thực hiện sau một đợt đánh giá toàn diện một giai đoạn của tổ chức mà kết quả và các khuyến nghị của đợt đánh giá này đòi hỏi cần có nhiều thay đổi về mặt chiến lược ở giai đoạn kế tiếp.

Không nên tiến hành một hội thảo lập kế hoạch chiến lược ngắn hơn 3 ngày. Nếu những thành viên tham gia lập kế hoạch chưa có kinh nghiệm thì hội thảo nên kéo dài từ 4 – 5 ngày.

4.    KHI NÀO THÌ BIẾT CẦN PHẢI LẬP KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC?

Để biết có cần lập kế hoạch chiến lược hay không bạn cần trả lời các câu hỏi trong bảng đánh giá sau đây. Bạn chỉ trả lời “chắc chắn” nếu tất cả các yếu tố trong mỗi câu hỏi đều có xảy ra và được nhìn thấy rõ. Nếu chỉ có một trong hai yếu tố là chắc chắn thì bạn nên trả lời là “có thể/không chắc”.

Cách cho điểm như sau:

-         Chắc chắn:                           1 điểm

-         Có thể/không chắc:                2 điểm

-         Không có:                             3 điểm

Cách kết luận như sau:

-         Nếu bạn được từ 20 điểm trở lên thì chắc chắn tổ chức/dự án của bạn cần lập kế hoạch chiến lược.

-         Nếu bạn được từ 15 – 20 điểm thì việc lập kế hoạch chiến lược là hữu ích cho tổ chức/dự án của bạn.

-         Nếu dưới 15 điểm thì chỉ cần 3 năm lập kế hoạch chiến lược một lần.

Download bảng đánh giá tổ chức:

Nguồn: BS.Lê Đại Trí – Trung tâm CCHS